Κάντε κράτηση τώρα Πώς μια καλύβα ψαρά στο Portlligat έγινε το σπίτι του Dalí
Σαράντα χρόνια καλυβιών ενωμένα σε ένα σπίτι σε έναν μικρό κόλπο, και αυτό που σας απομένει να διασχίσετε σήμερα.
Το σπίτι του Νταλί στο Portlligat ξεκίνησε ως μια μοναχική καλύβα ψαρά. Το 1930 εγκαταστάθηκε σε αυτήν, σε έναν μικρό όρμο λίγο βόρεια του Cadaqués, και τα επόμενα σαράντα χρόνια εκείνος και η Gala αγόραζαν μία-μία τις γειτονικές καλύβες και τις ένωσαν σε ένα σπίτι και εργαστήρι. Το αποτέλεσμα είναι ένας λαβύρινθος από μικρά δωμάτια σε διαφορετικά επίπεδα, το καθένα με παράθυρο στον κόλπο. Ήταν το μόνο σταθερό του σπίτι μέχρι τον θάνατο της Gala το 1982. Στη συνέχεια μετακόμισε στο κάστρο στο Púbol και δεν επέστρεψε ποτέ. Το σπίτι άνοιξε ως μουσείο το 1997, οι χώροι της Ελιάς ακολούθησαν το 2009, και σήμερα περπατάτε στους αυθεντικούς εσωτερικούς χώρους σε μια μικρή ομάδα.
Μια καλύβα ψαρά σε έναν ήσυχο όρμο
Το Portlligat είναι ένας μικρός, προφυλαγμένος όρμος λίγο βόρεια του Cadaqués, στη χερσόνησο Cap de Creus στα βορειοανατολικά άκρα της Καταλονίας. Ο δρόμος από το Cadaqués προς το ακρωτήρι περνά από εκεί, και ακόμη και σήμερα αλιευτικές βάρκες στέκουν αγκυροβολημένες μπροστά από το σπίτι. Το 1930 ο Salvador Dalí εγκαταστάθηκε εδώ σε μια μικρή καλύβα ψαρά, την οποία προόριζε ως σπίτι για τον ίδιο και τη Gala.
Η πρώτη καλύβα αγοράστηκε από τη Lidia Nogués και μια δεύτερη ακολούθησε σύντομα. Ένας ντόπιος χτίστης, ο Joaquim Ferrer, έκανε την πρώτη εργασία για να μετατρέψει το ζευγάρι σε κατοικία. Ήταν μια σεμνή αρχή. Ασβεστωμένοι τοίχοι, μικρά δωμάτια, η παραλία στην πόρτα. Τίποτα δεν υποδείκνυε το σπίτι που θα γινόταν, και αυτό είναι μέρος του γιατί αξίζει να γνωρίζετε την ιστορία πριν πάτε.
Στον Dalí άρεσε να περιγράφει το σπίτι με βιολογικούς όρους. Το Ίδρυμα που το διαχειρίζεται τον παραθέτει να το αποκαλεί σαν μια πραγματική βιολογική δομή, όπου κάθε νέα παρόρμηση στη ζωή του ζευγαριού αποκτούσε το δικό της νέο κύτταρο, το δικό της δωμάτιο. Αυτός είναι ο απλούστερος τρόπος να διαβάσετε αυτό που βλέπετε σήμερα. Το σπίτι δεν σχεδιάστηκε ποτέ ως σύνολο. Μεγάλωσε μια καλύβα και ένα δωμάτιο τη φορά, για σαράντα χρόνια, μέχρι που έγινε το μόνο σταθερό σπίτι που είχε το ζευγάρι.
Γιατί εδώ: το φως και το τοπίο του Cap de Creus
Το Ίδρυμα είναι ξεκάθαρο για το γιατί ο Dalí επέλεξε το Portlligat. Τον τράβηξαν το τοπίο, το φως και η απομόνωση. Και τα τρία είναι ακόμη εύκολο να τα νιώσεις. Το Cap de Creus είναι το ανατολικότερο σημείο της ηπειρωτικής Ισπανίας και ολόκληρης της Ιβηρικής Χερσονήσου, ένα ξηρό, βραχώδες, σχεδόν άδενδρο ακρωτήρι που ο κρύος άνεμος τραμουντάνα σαρώνει συχνά από τον βορρά. Πάρτε μαζί σας ένα επιπλέον ρούχο έξω από το κατακαλόκαιρο, γιατί ο άνεμος από το ακρωτήρι μπορεί να είναι δριμύς ακόμη και μια φωτεινή μέρα.
Αυτό το τοπίο είναι το σκηνικό στο οποίο το Ίδρυμα αποδίδει τη διατροφή της δημιουργικότητάς του, και ο ίδιος ο κόλπος έγινε σταθερό θέμα στη ζωγραφική του. Αρκετά από τα πιο γνωστά έργα του φιλοτεχνήθηκαν στο στούντιο που αντικρίζει αυτό το νερό. Δεν χρειάζεται να τα γνωρίζετε για να απολαύσετε το σπίτι. Βοηθάει, ωστόσο, να σταθείτε σε ένα παράθυρο και να δείτε ότι η θέα στην οποία επέστρεφε διαρκώς είναι αυτή που βρίσκεται μπροστά σας.
Η απομόνωση είχε τόση σημασία όση το φως. Το Cadaqués εξακολουθεί να προσεγγίζεται από έναν μόνο δρόμο που ελίσσεται πάνω από τους λόφους, και το Portlligat βρίσκεται πέρα από το χωριό, στην αρχή του δρόμου προς το ακρωτήρι. Όταν κατεβαίνετε στον όρμο καταλαβαίνετε γρήγορα γιατί ένας ζωγράφος που ήθελε ησυχία θα έμενε εδώ. Είναι πρώτα ένας κόλπος εργασίας και δεύτερο μουσείο, και εξακολουθεί να το νιώθεις έτσι.
Πώς μεγάλωσε το σπίτι, καλύβα την καλύβα
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή ήρθε το 1935. Ένας νέος όροφος χτίστηκε πάνω από τις δύο πρώτες καλύβες, οι οποίες απέκτησαν μια ενιαία κεραμοσκεπή και ένα παράθυρο η καθεμία με θέα στον κόλπο. Είναι μια μικρή λεπτομέρεια, αλλά θέτει το μοτίβο για όλα όσα ακολούθησαν. Κάθε προσθήκη στράφηκε προς το φως και τη θέα, και τα δωμάτια έμειναν μικρά.
Το 1942 η Gala και ο Dalí αγόρασαν την καλύβα στο πάνω άκρο της ομάδας, που έγινε η βιβλιοθήκη. Τα έπιπλά της τα έφτιαξε ένας ξυλουργός από το Cadaqués, ο Joan Vehí. Το 1954 απέκτησαν την τελευταία καλύβα, προς τα βορειοδυτικά. Με αυτό, το σύμπλεγμα των ψαράδικων καλυβών που στέκονταν στην ακτή ήταν πλέον ένα σπίτι, ενωμένο δωμάτιο με δωμάτιο, αν και από έξω εξακολουθεί να διαβάζεται ως μια ομάδα μικρών ασβεστωμένων κύβων.
Αυτή η αργή ανάπτυξη είναι ο λόγος που το σπίτι νιώθεται όπως νιώθεται. Δεν υπάρχει μεγαλόπρεπη σκάλα, ούτε αίθουσα εισόδου φτιαγμένη για να εντυπωσιάσει, ούτε μακριά γκαλερί. Αντίθετα, κινείστε από έναν συμπαγή χώρο στον επόμενο, ανεβαίνετε λίγα σκαλιά, στρίβετε μια γωνία, περνάτε από μια πόρτα σε ένα άλλο δωμάτιο με ένα άλλο παράθυρο στο νερό. Είναι ένα σπίτι δωματίων, όχι αιθουσών. Αυτός είναι επίσης ο λόγος που ανταμείβει την αργή ματιά. Ράφια, γωνιές και περβάζια είναι γεμάτα αντικείμενα, και το στούντιο κρατά ακόμη τα καβαλέτα, τα πινέλα και τους διαλύτες της εργασιακής του ζωής.
Το Οβάλ Δωμάτιο της Gala και η πισίνα
Το 1961 χτίστηκε ένα Οβάλ Δωμάτιο για τη Gala. Είναι στρογγυλεμένο, σχεδόν σφαιρικό, και οι καμπύλοι τοίχοι του του δίνουν έναν αντηχητικό, ηχώδη ήχο. Ήταν ο δικός της χώρος, όπου διάβαζε και δεχόταν επισκέπτες. Για να φτάσετε, περνάτε από το μπουντουάρ της και την Αίθουσα των Φωτογραφιών, της οποίας τα ντουλάπια φύλαγαν φωτογραφίες και αποκόμματα τύπου. Είναι ένα από τα πιο προσωπικά μέρη του σπιτιού, και ένα από τα πιο ήσυχα.
Η πισίνα ήταν από τα τελευταία μέρη του σπιτιού. Οι πηγές διαφέρουν ελαφρώς ως προς την ημερομηνία. Η Wikipedia αναφέρει ότι χτίστηκε το 1967, ενώ το Artist Studio Museum Network αναφέρει ότι ολοκληρώθηκε το 1971. Όπως και να έχει, στις αρχές της δεκαετίας του 1970 η πισίνα είχε πάρει τη θέση της και είχε γίνει το κέντρο της κοινωνικής ζωής του ζευγαριού στο Portlligat.
Ο χώρος της πισίνας είναι η πιο θεατρική γωνιά του ακινήτου. Γύρω της βρίσκονται ένας καναπές σε σχήμα χειλιών, αναπαραγωγές της φιγούρας Bibendum, σιντριβάνια σε σχήμα κύκνου και αφίσες ελαστικών Pirelli. Μοιάζει με σκηνικό θεάτρου, και αυτό είναι το νόημα. Στο εσωτερικό, τα ιδιωτικά δωμάτια είναι μικρά και στραμμένα προς τα μέσα. Στο εξωτερικό, γύρω από το νερό, το ζευγάρι υποδεχόταν τους καλεσμένους του, και η αντίθεση ανάμεσα στις δύο πλευρές του σπιτιού είναι από τα καλύτερα στοιχεία της περιήγησης σε αυτό.
Ένας λαβύρινθος όπου κάθε δωμάτιο βλέπει στον κόλπο
Η καλύτερη λέξη για το σπίτι είναι λαβύρινθος. Από το χολ εισόδου διακλαδίζεται σε ξεχωριστές ζώνες, που συνδέονται με στενούς διαδρόμους, μικρές υψομετρικές διαφορές, ακανόνιστες σκάλες και περάσματα που μοιάζουν να μην οδηγούν πουθενά. Αν φτάσετε περιμένοντας μια βίλα, η πρώτη έκπληξη είναι πόσο συμπαγής είναι. Στρίβετε μια γωνία και βρίσκεστε σε ένα νέο δωμάτιο πριν προλάβετε να δείτε καλά το προηγούμενο.
Αυτό που το κρατά ενωμένο είναι ο κόλπος. Κάθε δωμάτιο έχει παράθυρα, το καθένα διαφορετικού σχήματος, και όλα τους βλέπουν στο Portlligat. Κάποια είναι μικρά και τοποθετημένα χαμηλά, κάποια πλαισιώνουν τις βάρκες, κάποια αποτυπώνουν τους λόφους πέρα από το νερό. Ορισμένα δωμάτια προσεγγίζονται μόνο περνώντας μέσα από άλλα, όπως συμβαίνει με το Οβάλ Δωμάτιο της Gala. Είναι ένα σπίτι χτισμένο γύρω από μία μόνο θέα, που τη βλέπεις ξανά και ξανά από ελαφρώς διαφορετικές γωνίες, και αυτή η θέα αλλάζει με την ώρα και τον καιρό.
Ο λαβύρινθος εξηγεί και τον τρόπο με τον οποίο γίνονται σήμερα οι επισκέψεις. Τα δωμάτια είναι πολύ μικρά για πλήθη και οι σκάλες είναι στενές και ανώμαλες, γι' αυτό το Ίδρυμα διοργανώνει επισκέψεις σε μικρές ομάδες έως οκτώ ατόμων, με μια νέα ομάδα να ξεκινά κάθε δέκα λεπτά. Το προσωπικό συνοδεύει κάθε ομάδα στο εσωτερικό. Οι ίδιες σκάλες είναι ο λόγος που το σπίτι δεν είναι προσβάσιμο σε αναπηρικό αμαξίδιο και είναι δύσκολο για όποιον έχει περιορισμένη κινητικότητα.
Η πολική αρκούδα, ο καθρέφτης της κρεβατοκάμαρας και τα αυγά
Το πρώτο πράγμα που συναντάτε στο εσωτερικό είναι μια ταριχευμένη πολική αρκούδα σε φυσικό μέγεθος στο χολ εισόδου, γνωστό ως Bear Hall ή Bear Lobby. Ήταν δώρο του Edward James, και κρατά μια λάμπα ενώ παράλληλα χρησιμεύει ως ομπρελοθήκη και θήκη για γράμματα. Πίσω της βρίσκεται μια ταριχευμένη κουκουβάγια. Ο Dalí είχε αδυναμία στην ταριχευτική τέχνη, και η αρκούδα δίνει αμέσως τον τόνο για το υπόλοιπο σπίτι.
Στον επάνω όροφο, η κρεβατοκάμαρα είναι διαμορφωμένη σε τρία επίπεδα. Ο Dalí τοποθέτησε έναν καθρέφτη ώστε να βλέπει τη θάλασσα από το κρεβάτι. Επειδή το Cap de Creus είναι το ανατολικότερο σημείο της Ιβηρικής Χερσονήσου, του άρεσε να ισχυρίζεται ότι ήταν ο πρώτος άνθρωπος σε όλη την Ισπανία που έβλεπε την ανατολή του ηλίου. Κοντά κρατούσε πουλιά σε κλουβιά, και έναν γρύλο σε κλουβί στον τοίχο, που έπρεπε να έχει έρθει από το Olot.
Στο εξωτερικό, κοιτάξτε ψηλά. Μεγάλα λευκά αυγά στέκονται κατά μήκος της γραμμής της στέγης, και αυγά και κεφάλια εμφανίζονται ξανά και ξανά γύρω από το σπίτι και τους κήπους, μαζί με έναν περιστερώνα σε σχήμα αγχόνης. Κάνουν το σπίτι εύκολο να το ξεχωρίσεις από την άλλη άκρη του όρμου, και ταιριάζουν σε έναν τόπο που ήταν σπίτι πριν γίνει οτιδήποτε άλλο.
1982 έως 1997: Púbol, και η μακρά αναμονή για ένα μουσείο
Το Portlligat ήταν η μόνη σταθερή κατοικία του Dalí μέχρι το 1982. Εκείνη τη χρονιά πέθανε η Gala, και ο Dalí εγκατέλειψε το σπίτι, με δύο πίνακες ημιτελείς. Μετακόμισε στο κάστρο στο Púbol, ένα μεσαιωνικό κτίριο που είχε αγοράσει για τη Gala το 1969, και δεν επέστρεψε ποτέ στο Portlligat. Το σπίτι που είχε μεγαλώσει επί δεκαετίες έμεινε ξαφνικά άδειο.
Το Púbol έγινε το τελευταίο του εργαστήριο και το μαυσωλείο της Gala. Εκείνη θάφτηκε σε μια κρύπτη που είχε προετοιμάσει ο Dalí. Έζησε και εργάστηκε στο κάστρο μέχρι το 1984, όταν ξέσπασε πυρκαγιά στην κρεβατοκάμαρά του, και τότε επέστρεψε στη Figueres, όπου πέθανε το 1989. Το Púbol άνοιξε για το κοινό το 1996, ένα χρόνο πριν από το Portlligat, και το ίδιο Ίδρυμα το διαχειρίζεται σήμερα. Κάθε ένα από τα τρία μέρη έχει το δικό του κεφάλαιο στην ιστορία, γι' αυτό τόσοι πολλοί επισκέπτονται και τα τρία μαζί.
Μετά τον θάνατό του, το σπίτι στο Portlligat περίμενε ένα σχέδιο. Οι εργασίες για τη μετατροπή του σε μουσείο ξεκίνησαν το 1994, υπό τους αρχιτέκτονες Oriol Clos i Costa και José Ramos Illán. Το Σπίτι-Μουσείο άνοιξε το 1997, και την ίδια χρονιά κηρύχθηκε Μνημείο Πολιτιστικού Ενδιαφέροντος. Στόχος ήταν να διατηρηθούν οι αρχικοί εσωτερικοί χώροι όπως τους άφησε το ζευγάρι, παρά να μετατραπεί το σπίτι σε γκαλερί.
Ο Ελαιώνας το 2009, και αυτό που διασχίζετε σήμερα
Το 2009 οι υπαίθριοι χώροι στον ελαιώνα άνοιξαν για τους επισκέπτες. Περιλαμβάνουν έναν επιπλέον χώρο εργαστηρίου που δημιούργησε ο Dalí outdoors, όπου ένα γυάλινο δάπεδο τού επέτρεπε να μελετά πόδια και προοπτική. Υπάρχει επίσης μια αυλή που προσεγγίζεται μέσα από έναν μικρό λαβύρινθο και κρύβει μια θερινή τραπεζαρία, με δύο μεγάλους γλαστροειδείς ανθοδοχείς και ένα αντίγραφο κλασικής μορφής του Φειδία.
Σήμερα η επίσκεψη χωρίζεται σε τρεις περιοχές. Τα ιδιωτικά δωμάτια, αριθμημένα 1 έως 5 και 8 έως 13, είναι εκεί όπου έζησε το ζευγάρι. Το εργαστήριο, δωμάτια 6 και 7, φιλοξενεί ακόμη καβαλέτα, πινέλα και τα εργαλεία της δουλειάς του. Ο Ελαιώνας και οι αυλές, δωμάτια 14 έως 20, προορίζονταν για την κοινωνική ζωή και την πρόσκαιρη δημιουργική εργασία. Υπολογίστε περίπου μία ώρα συνολικά, με περίπου τριάντα λεπτά συνοδευόμενης επίσκεψης στους εσωτερικούς χώρους και το υπαίθριο μέρος με τον δικό σας ρυθμό.
Κάθε επίσκεψη κλείνεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη ημερομηνία και ώρα, και εισιτήρια αυθημερόν δεν πωλούνται online. Μαζί μας, επιλέγετε ημερομηνία, χρονική ζώνη και τα εισιτήρια για την ομάδα σας, και βλέπετε το σύνολο στο νόμισμά σας πριν πληρώσετε. Κάνουμε την κράτηση για λογαριασμό σας και σας στέλνουμε με email την κράτηση στο όνομά σας. Παραλαμβάνετε το εισιτήριό σας στο ταμείο στην Platja de Portlligat 30 λεπτά πριν από τη χρονική σας ζώνη. Μεσαίες και μεγάλες τσάντες, σακίδια φορεμένα στην πλάτη και καροτσάκια δεν επιτρέπονται στο εσωτερικό, και υπάρχει χώρος φύλαξης αποσκευών στο ισόγειο απέναντι από την είσοδο.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε μετακόμισε ο Dalí στο Portlligat;
Ο Dalí εγκαταστάθηκε στο Portlligat το 1930, σε μια μικρή καλύβα ψαρά στον όρμο λίγο βόρεια του Cadaqués. Τα επόμενα σαράντα χρόνια, εκείνος και η Gala αγόρασαν τις γειτονικές καλύβες και τις ένωσαν σε ένα σπίτι και εργαστήριο.
Ποιος έχτισε το σπίτι του Dalí στο Portlligat;
Κανένας μεμονωμένος αρχιτέκτονας δεν το σχεδίασε. Το σπίτι αναπτύχθηκε από μια σειρά καλυβών ψαράδων, που ενώθηκαν και επεκτάθηκαν επί σαράντα χρόνια, με έναν νέο όροφο το 1935, την καλύβα της βιβλιοθήκης το 1942, την τελευταία καλύβα το 1954 και την Οβάλ Αίθουσα της Gala το 1961.
Γιατί έφυγε ο Dalí από το Portlligat;
Έφυγε μετά τον θάνατο της Gala το 1982. Μετακόμισε στο κάστρο στο Púbol, το οποίο είχε αγοράσει γι' αυτήν το 1969 και όπου είναι θαμμένη, και δεν επέστρεψε ποτέ στο Portlligat.
Πότε το σπίτι έγινε μουσείο;
Το Σπίτι-Μουσείο άνοιξε το 1997, ύστερα από εργασίες μετατροπής που ξεκίνησαν το 1994. Την ίδια χρονιά κηρύχθηκε Τόπος Πολιτιστικού Ενδιαφέροντος. Οι υπαίθριοι χώροι του Ελαιώνα άνοιξαν για τους επισκέπτες το 2009.
Είναι ακόμη η πολική αρκούδα μέσα στο σπίτι;
Ναι. Μια ταριχευμένη πολική αρκούδα φυσικού μεγέθους υποδέχεται ακόμη τους επισκέπτες στην αίθουσα εισόδου. Ήταν δώρο του Edward James και κρατά μια λάμπα, λειτουργώντας παράλληλα ως ομπρελοθήκη και θήκη για γράμματα.
Περιλαμβάνει η επίσκεψη τον Ελαιώνα;
Ναι. Η επίσκεψη στο σπίτι καλύπτει τα ιδιωτικά δωμάτια, το στούντιο και τον Ελαιώνα με τις αυλές. Στο εσωτερικό σας συνοδεύει προσωπικό, ενώ το εξωτερικό μέρος μπορείτε να το απολαύσετε με τον δικό σας ρυθμό.